Voorstel KNAW, NWO en VSNU voor

invulling regeerakkoord

Het regeerakkoord waarop het huidige kabinet is gebouwd, beloofde investeringen in onderwijs en in innovatie, kennis en onderzoek. KNAW, NWO en VSNU maakten een verlanglijstje.

Het bedrag dat de coalitie wil investeren in onderwijs loopt op van 250 miljoen in 2008 naar 1 miljard structureel vanaf 2011. Daarnaast wordt voor innovatie, kennis en onderzoek een bedrag van 75 miljoen in 2008 oplopend naar 300 miljoen structureel vanaf 2011 uitgetrokken. In het regeerakkoord wordt gesteld: “We willen tot de Europese top van wetenschappelijk onderzoek behoren. De top moet hoger, de basis breder.”

De door OCW ingestelde Commissie Dynamisering – naar haar voorzitter ook Commissie Chang genaamd – adviseerde in 2006 om 1 miljard per jaar extra te investeren in de wetenschap. Zoveel zit er niet in het vat van het regeerakkoord. De 1 miljard per 2011 voor onderwijs moet over alle sectoren verdeeld worden. Behalve in investeringen in het hoger onderwijs (“met name via de 1ste en 2e geldstroom”) voorziet het akkoord bijvoorbeeld ook in gratis schoolboeken in het voortgezet onderwijs (kosten 200 miljoen per jaar), vermindering van de werkdruk en verhoging van de kwaliteit in het onderwijs in zijn algemeenheid en het wegwerken van wachtlijsten in het speciaal onderwijs. Ook met de 300 miljoen erbij voor innovatie, kennis en onderzoek, wordt het miljard van de Commissie Dynamisering niet gehaald.

Eind april 2007 dienden KNAW, NWO en VSNU gezamenlijk bij het kabinet hun verlanglijstje in, dat sterk op de voorstellen van de Commissie Dynamisering is gebaseerd. De drie organisaties willen 300 miljoen voor zuiver wetenschappelijk onderzoek. Dit bedrag zou, onder regie van NWO, evenwichtig over de disciplines moeten worden verdeeld. Een deel zou moeten worden gestoken in infrastructuur (met name “Big Facilities”), een ander deel in de Vernieuwingsimpuls, die zou moeten groeien en worden vrijgemaakt van matching door de instellingen.

"Topeenheden”

KNAW, NWO en VSNU willen verder gezamenlijk ten hoogste dertig ‘topeenheden’ ontwikkelen “die aansluiten bij bewezen kracht”. Deze eenheden moeten de aantrekkingskracht op talent vergroten, internationaal concurrerend zijn en meer kans maken op bijvoorbeeld Europese subsidies.

De organisaties vragen “een substantieel deel” van het extra miljard dat voor onderwijs uitgetrokken gaat worden voor het alfa/gammadomein, met name om de student-stafratio te verbeteren (wat ook de onderzoekscapaciteit vergroot). Tweederde van de studenten zitten in alfa- en gamma-vakgebieden. Met name in deze gebieden zijn de laatste jaren talrijke UD-functies verdwenen.

Bij alle ambities is het van belang dat de menselijke productiefactor niet wordt vergeten, meent de VAWO. Het wetenschappelijk talent dat steeds zo bezongen wordt, verdient fatsoenlijke loopbaanperspectieven in plaats van permanente onzekerheid. Ook dient een begin te worden gemaakt met het inlopen van de in twintig jaar enorm gegroeide beloningsachterstand ten opzichte van het bedrijfsleven. Zowel door de ontmanteling van de beroepskostenvergoeding als door de inkomenseffecten van het nieuwe zorgstelsel zijn veel wetenschappers nog slechter af dan de cijfers van recent onderzoek aangeven.