Vakcentrale voor middengroepen en hoger personeel stemt met tegenzin in met loonmatiging

MHP wijst FNV-deal over ontslagvergoeding af

9 oktober 2008– De MHP (koepel van de CMHF, waarbij de VAWO is aangesloten) wijst het akkoord tussen vakcentrale FNV, ondernemingsorganisatie VNO-NCW en het kabinet over het maximeren van de ontslagvergoeding voor werknemers met een jaarsalaris boven 75.000 euro (bruto) af. “Bij hoge uitzondering en eenmalig” heeft de vakcentrale voor middengroepen en hoger personeel vanwege de kredietcrisis wel ingestemd met een maximering van de looneisen voor 2009. Voor de wetenschap heeft de loonmatiging niet direct gevolgen. De cao's lopen hier tot na 2009 door.

Het akkoord over de ontslagvergoeding, dat FNV, VNO-NCW en kabinet begin september sloten, werd geformaliseerd in het Najaarsoverleg van de sociale partners van 7 oktober. De MHP heeft het akkoord niet onderschreven en behoudt zich het recht voor de afspraak in de komende periode, waarin de regeling moet worden omgezet in wetgeving, aan te vechten.

Volgens het akkoord krijgen werknemers in het bedrijfsleven die meer dan 75.000 euro per jaar verdienen in de toekomst nog maar één jaarsalaris mee. Nu kan de vergoeding nog oplopen tot enkele jaarsalarissen, omdat de zogenaamde kantonrechtersformule uitgaat van minimaal één maandsalaris per gewerkt jaar. Er zijn in Nederland bijna een miljoen werknemers met een jaarsalaris boven de 75.000 euro.

De FNV zegt met de aftopping te hebben ingestemd omdat minister Donner van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (CDA) in ruil daarvoor tijdens de huidige regeerperiode zal afzien van verdere ingrepen in het ontslagstelsel. De discussie daarover leidde bijna tot een kabinetscrisis, omdat PvdA en ChristenUnie zich vierkant tegenover het CDA opstelden. Een crisis werd afgewend door de instelling van een commissie onder leiding van TNT-topman Peter Bakker, welke half juni advies uitbracht.

Onrechtvaardig

De afspraak over de ontslagvergoeding is volgens de MHP onrechtvaardig, omdat één bepaalde groep erdoor wordt getroffen. Werknemers die vlak onder de 75.000 per jaar verdienen, kunnen straks een aanzienlijk hogere bedrag meekrijgen dan collega’s die net iets meer verdienen. Bovendien hebben de hogere inkomens bij werkloosheid een grotere terugval doordat de WW-uitkering is gemaximeerd.

De MHP vreest ook dat het akkoord een precedentwerking kan hebben voor andere inkomensgroepen. De Kring van kantonrechters beraadt zich al sinds begin dit jaar over een aanpassing van de formule die de rechters voor ontslagvergoedingen hanteren.

Een positief effect op de werkgelegenheid kan van de aftopping niet worden verwacht, meent de MHP.

Vertrouwen aangetast

De ontslagvergoedingsdeal heeft het vertrouwen tussen de sociale partners ondermijnd, stelt de MHP. De FNV hield de collega-bonden bewust buiten het overleg over deze kwestie, zo erkende een woordvoerder: “Soms moet je zoiets doen, omdat het sneller werkt.” FNV-onderhandelaar Wilna Wind noemde het winst dat voor 90 procent van de werknemers de huidige ontslagregeling van kracht blijft.

“Het gaat uiteindelijk om de arbeidsparticipatie en om Nederland klaar te stomen voor de toekomst. Deze deal heeft voor dit hogere doel geen enkele toegevoegde waarde”, aldus Richard Steenborg, die in juli aantrad als MHP-voorzitter. De aftopping heeft grote gevolgen voor werknemers met een lang dienstverband. Steenborg: “Die zet je niet zomaar bij het oud vuil. Bij sollicitaties hebben oudere werknemers geen schijn van kans en nu wordt het werkgevers ook nog makkelijker gemaakt van hen af te komen.” De MHP noemt het hypocriet dat werkgevers roepen grote tekorten te hebben aan hoger opgeleiden, maar tegelijkertijd goedkoper van ze af willen als ze wat ouder zijn.

Loonmatiging

In het Najaarsakkoord is afgesproken dat de vakbonden hun looninzet voor 2009 beperken tot het niveau van 2008, in concreto 3,5%. Zij het met de nodige tegenzin (“de middengroepen hebben in de afgelopen jaren fors ingeleverd”, aldus Steenborg), heeft de MHP daar wel mee ingestemd. Dit vanwege de grote economische onzekerheid als gevolg van de kredietcrisis. De MHP heeft daarbij aangegeven dat bestaande CAO-afspraken niet worden opengebroken, reeds gestelde looneisen niet worden teruggedraaid en dat de 3,5% alleen betrekking heeft op de structurele contractloonstijging, niet op eenmalige uitkeringen en prestatieafhankelijke beloningsvormen.

De loonmatigingskwestie heeft hoe dan ook niet direct gevolgen voor werknemers in de wetenschap. Voor hen zijn salarisverhogingen afgesproken in cao’s die tot na 2009 lopen (CAO-NU tot 1 maart 2010, CAO-OI tot 1 juli 2010 en CAO-UMC tot 1 maart 2011).

WW-premie afgeschaft

De WW-premie voor werknemers gaat nu definitief naar 0%. Dat had het kabinet al eerder toegezegd, maar maakte het later afhankelijk van de bereidheid van de vakbonden tot loonmatiging. De afschaffing van de WW-premie was al in de Miljoenenota opgenomen en kwam ook ongeschonden door de Algemene Beschouwingen, maar de voorwaarde van loonmatiging had het kabinet nog niet met zoveel woorden losgelaten. De MHP was verontwaardigd over die voorwaarde. De werknemers hadden volgens de MHP zondermeer recht op de gelden uit de WW-fondsen, omdat de premies door achtereenvolgende kabinetten tien jaar lang te hoog zijn vastgesteld, waardoor 7 miljard euro te veel is betaald.

In het Najaarsakkoord is ook afgesproken dat er extra geld komt om de koopkracht van minima en AOW-gerechtigden te ondersteunen. Verder zal de arbeidsparticipatie worden gestimuleerd. Er komen op doorstroming gerichte ‘van werk naar werk’-afspraken, in de lijn van het advies van de commissie-Bakker. Daarbij is overeengekomen dat de WW en het ontslagrecht niet verder ter discussie zullen worden gesteld.

Advies commissie-Bakker

De aftopping van de ontslagvergoedingen maakt een aantal voorstellen van de commissie-Bakker overbodig, zo heeft de FNV het akkoord erover verdedigd. Dat geldt met name voor de omvorming van de WW naar een soort ‘werkverzekering’.

In het advies van de commissie-Bakker ligt het accent op het verhogen van de inzetbaarheid van de beroepsbevolking, zodat mensen makkelijker overstappen naar een nieuwe baan. Werknemers zouden niet meer achteraf een ontslagvergoeding moeten krijgen, als het eigenlijk al te laat is, maar al eerder, tijdens hun loopbaan, een budget om zich om- en bij te scholen.

Verder bepleit het advies onder meer om de WW later te laten ingaan en korter te laten duren (12 of 18 maanden in plaats van 38 maanden) en de AOW-gerechtigde leeftijd geleidelijk te verhogen van 65 naar 67 jaar.

Het ontslagrecht speelt in het advies geen hoofdrol. De commissie wil wel het huidige ‘duale’ ontslagsysteem, waarbij de werkgever kiest of hij iemand wil laten ontslaan via het CWI of de kantonrechter, laten verdwijnen. Een gang naar de rechter blijft dan nog wel mogelijk als de werknemer zijn gedwongen vertrek wil aanvechten of als de werkgever iemand op staande voet wil ontslaan.

Volgens de commissie-Bakker is het ontslagrecht vanwege de te verwachten grote vraag naar personeel in Nederland een minder belangrijk thema.