"Outputfinanciering van onderzoek wurgt

talent en vernietigt initiatief"

4 februari 2010– Britse hoogleraren en de University and College Union (UCU, de Britse tegenhanger van de VSNU), zijn sterk gekant tegen plannen om de outputbekostiging van R&D (Research & Development) te versterken.

De Higher Education Funding Council for England (HEFCE) heeft aangekondigd dat 25% van het onderzoeksbudget toegekend zal gaan worden op basis van te verwachten economisch profijt. Dit zal wetenschappers naar het buitenland drijven, vreest de UCU. Dit eens te meer omdat ook grote bezuinigingen op het Britse wetenschapsbudget voor de deur staan.

Doorbraken

De universiteitenkoepel wijst erop dat vele belangrijke wetenschappelijke doorbraken zijn toe te schrijven aan louter door nieuwsgierigheid ingegeven onderzoek, waarvan aanvankelijk geen enkele praktische toepassing kon worden verwacht. De UCU noemt hiervan een hele reeks van voorbeelden (zie https://www.ucu.org.uk/media/pdf/0/s/ucu_notsurvivingtheREF.pdf ). Zo ligt fundamenteel onderzoek aan de basis van Röntgen-fotografie, MRI-scanning, lasers, halfgeleiders, de ontdekking van de structuur van DNA, satellietnavigatie, de beveiliging van betaalkaarten, LCD-schermen, de razendsnelle werking van het internet en digitale zoekmachines, enzovoort, enzovoort.

Braindrain

De UCU vreest dat het nieuwe financieringsmodel tot een aanzienlijke braindrain zal leiden. In een peiling gaf 35% van de hoogleraren aan te overwegen hun onderzoek buiten Groot-Brittannië te gaan doen als de plannen doorgaan. Ongeveer tweederde verwacht ingrijpende gevolgen voor de onderzoeksrichting- en praktijk en het beleid van hun afdeling. De helft verwacht ook belangrijke personele consequenties.

"We zouden er hard aan moeten werken om begaafde wetenschappers naar Groot-Brittannië te halen, in plaats van nieuwe regels in te voeren waardoor ze worden weggejaagd", aldus Sally Hunt, algemeen secretaris van de UCU. "De geschiedenis heeft ons geleerd dat een aantal van de grootste doorbraken zijn geresulteerd uit speculatief onderzoek. Het is fout om te proberen projecten louter te beoordelen op hun economische potentie. Naar onze mening zou door het nieuwe systeem talent worden gewurgd en initiatief worden vernietigd."

'Valorisatie'

Ook in Nederland doet in politieke kring de gedachte opgang dat de (directe) praktische toepasbaarheid van wetenschappelijke kennis een belangrijk criterium is. Zo introduceerde toenmalig OCW-minister Maria van der Hoeven een kleine tien jaar geleden de term 'valorisatie': er zou meer 'rendement' uit het wetenschappelijk onderzoek moeten worden gehaald.

Bij de Vernieuwingsimpuls kunnen aanvragers tegenwoordig een ‘kennisbenuttingsparagraaf’ in hun voorstel opnemen. Hoewel niet verplicht en “alleen in positieve zin meetellend” is ook dit nadelig voor het fundamenteel onderzoek. Aangezien een kwart van de indieners baat had bij hun ‘kennisbenuttingsparagraaf’, vielen anderen hierdoor buiten de boot.